Damarlarla ilgili problemler erişkin popülasyonun yarısında mevcuttur. Bunlar ven (toplar damar) adı verilen damarların hastalığıdır. 1 milimetre (mm) ve altındaki ven genişlemesine kılcal damar (telenjiektazi), 1-3 mm arasında damar genişlemesine retiküler varis, 3 mm' den büyük damar genişlemelerine ise varis adı verilir.
Ortaya çıkış nedenleri kesin değildir. Uzun süre ayakta kalmaya ya da oturmaya bağlı bacaktaki basınç artışları, damar cidar ya da kapakçıklarındaki kollojen / elastin bozuklukları, bazı biyokimyasal anormallikler, hormonal etkiler (gebelik, doğum kontrol hapları, östrojen hormonu...) ve genetik yatkınlık gibi faktörler damar genişlemeleri nedenleri arasında sayılmaktadır.
Kılcal damarların ve varislerin varlığı estetik açıdan özellikle kadınları çok rahatsız eden bir durumdur. Çoğu kadın etek giyemiyorum diye yakınır, bacaklarının örümcek ağı görüntüsüne üzülür. Bazen estetik kaygı geri planda kalır, bacak ağrısı, ağırlık ve gerginlik, bacakta şişlik, ödem, yorgunluk, gece krampları, kaşıntı ve yanma hissi, bir türlü dinlenemeyen bacaklar gibi şikayetlerle kişiler çözüm isteyebilirler. Herhangi bir sorun gelişebilir endişesi de tedavi talebinde yer tutar.
Kılcal damar ve varisler tanısı en kolay hastalıklar arasında yer alırlar. Ayrıntılı anamnez (hastalıklara ait özgeçmiş öyküsü), fizik muayene, non-invazif (girişimsel olmayan) ve invazif (girişimsel) testler yapılarak tanı konur. Non-invazif testlerden en çok Doppler Ultrason ve Pletismografi kullanılır. Ağır varislerde ise Flebografi gibi invazif tetkikler tercih edilir.
Kılcal damar ve varis tedavisinde bir çok tedavi yöntemi vardır. Tanıya uygun tedavi planlanması gerekir. Kompresyon, medikal tedavi, skleroterapi, lazer tedavisi ve cerrahi tedavi seçenekler arasındadır.
Kompresyon tedavisi varis çorabı ile sağlanır. Ödemi engelleyerek ağrı hissini azaltırlar. Giyildiği sürece etkilidir kalıcı etki sağlamaz. Varis çoraplarının hafif, orta ve yüksek basınçlı tipleri vardır. Genellikle orta basınçlı çoraplar tercih edilir. Dizaltı, dizüstü, uzun ve külotlu çeşitleri mevcuttur. Mutlaka sabah yataktan kalkmadan yani ödem oluşmadan önce giyilmelidirler. Akşam yatarken çıkarılırlar. Yaz aylarında kullanım güçlüğü yaşanır.
Medikal tedavi hastalığın derecesine göre tek başına veya varis çorabına ilaveten önerilebilir. Bu tedavi, venöz (toplardamar) tonüsü artırmak, damar geçirgenliğini azaltmak ve mikro dolaşımı düzenlemek amacıyla yapılır. Ödem ve ağrı şikayetlerini azaltırlar. Yine kullanıldıkları süre içinde etkilidirler.
Skleroterapi kılcal damar ve varis tedavisinde çok etkin ve başarılı tedavi yöntemidir. Damar içinde tıkaç oluşumunu sağlayarak etki eder. Gebelere, 70 yaş üzerine, hareket yeteneği azalmış kişilere, kan sulandırıcı kullanılanlara yapılmaz. İşlem sonrası ağrı, morarma ve pigmentasyonlar oluşabilir, bunlar genellikle 2-3 hafta içinde iyileşir. Skleroterapinin daha iyi etki edebilmesi için kişinin bacağı 3-7 gün kompresyon bandajı ile sarılır. Bandaj açıldıktan sonra oluşan morarmalar doktorun önereceği bazı kremler sürülerek giderilir. Ehil ellerde hızlı, etkin ve güvenilir bir tedavi yöntemi olan skleroterapi ile her kılcal damar ya da varis tek seansta bile kaybolabilir.
Lazer tedavisi kılcal damar ve doğumsal damar anomalileri (hemanjiom) tedavilerinde kullanılır. Bu nedenle geliştirilmiş IPL ve Pulse-dye lazerler mevcuttur. Damar içinde tıkaç oluşturarak iş görürler. Gelişmiş lazer teknolojileri ile cilde fazla zarar vermeden lazerle damar tedavisi mümkündür. Lazer tedavisi yüz bölgesindeki kılcal damarlar ve damar lekeleri için çok idealdir. Lazer tedavisi özellikle yüz bölgesindeki kılcal damarlar ve damar lekeleri için çok idealdir.
Cerrahi tedavi ileri boyuttaki damar genişlemeleri için doktor önerisi doğrultusunda tercih edilebilir. Cerrahi ile varise neden olan durumu ortadan kaldırmak, minimal yan etki ile maksimal kozmetik sonuç amaçlanır. Cerrahinin yanısıra minimal invazif girişimlerde uygulanabilmektedir.
Kılcal damar ve varis tedavilerinde en iyi yaklaşım daha olay başlangıç halindeyken farkına varıp önlemini almaktır. Şu anda, çok büyük varislere ve cerrahiye yol açmadan varis çorapları, medikal destek ve skleroterapi üçlüsü ideal tedavi sayılabilir. Gerek estetik açıdan gerekse dolaşımın doğru sağlanabilmesi açısından alınacak önlemler birçok komplikasyonun önüne geçebilmektedir. Yüz bölgesinde ki damarsal lezyonlarda ise ideal terapi damara özel lazerlerdir.